Chương 02 - Dưỡng Thân
養 身
Hán văn:
天 下 皆 知 美 之 為 美, 斯 惡 已; 皆 知 善 之 為 善, 斯 不 善 已. 故 有 無 相 生, 難 易 相 成, 長 短 相 形, 高 下 相 傾, 音 聲 相 和, 前 後 相 隨. 是 以 聖 人 處 無 為 之 事, 行 不 言 之 教. 萬 物 作 焉 而 不 辭, 生 而 不 有, 為 而 不 恃, 功 成 而 弗 居. 夫 唯 弗 居, 是 以 不 去.
Phiên âm:
1. Thiên hạ giai tri mỹ chi vi mỹ, tư ác dĩ; giai tri thiện chi vi thiện, tư bất thiện dĩ. Cố hữu vô tương sinh, nan dị tương thành, trường đoản tương hình, cao hạ tương khuynh, âm thanh tương hòa, tiền hậu tương tùy.
2. Thị dĩ thánh nhân xử vô vi chi sự, hành bất ngôn chi giáo.
3. Vạn vật tác yên nhi bất từ, sinh nhi bất hữu, vi nhi bất thị, công thành nhi phất cư.
4. Phù duy phất cư, thị dĩ bất khứ.
Dịch xuôi:
1. Thiên hạ đều biết đẹp là đẹp, thế là xấu vậy; đều biết tốt là tốt thế là không tốt vậy, bởi vì có không sinh ra nhau dễ khó thành tựu lẫn nhau, ngắn dài tạo thành lẫn nhau, trên dưới lộn lạo ra nhau, thanh âm hòa hợp với nhau, sau trước theo nhau.
2. Cho nên thánh nhân dùng Vô vi mà xử sự, dùng «vô ngôn» mà dạy dỗ.
3. Vạn vật hoạt động mà vẫn im lìm; sống động mà không (đòi quyền) sở hữu; lao tác mà không cậy công; công thành mà không lưu luyến.
4. Không lưu luyến nên mới không mất.
Dịch thơ Nguyễn Văn Thọ
Người đời thấy đẹp biết khen,
Thế là cái xấu đã chen vào rồi.
Điều hay đã rõ khúc nhôi,
Thời đà dang dở lôi thôi sinh dần.
Mới hay không có chuyển vần,
Dễ sinh ra khó, vắn nhân thành dài.
Thấp cao tùy ngó ngược xuôi,
Tiếng ca, trầm bổng, dòng đời trước sau.
Thánh nhân khinh khoát tầng cao,
Vô vi, thầm lặng, tiêu hao dạy đời.
Kìa xem muôn vật thảnh thơi,
Im lìm sinh hoạt, một lời cũng không.
Ngày đêm làm chẳng kể công,
Công thành phơi phới, tuyệt không bận lòng.
Không nấn ná lúc thành công,
Cho nên tồn tại mãi cùng thiên thu.
Translated by Charles Muller
All in the world recognize the beautiful as beautiful
All in the world recognize the beautiful as beautiful.
Herein lies ugliness.
All recognize the good as good.
Herein lies evil.
Therefore
Being and non-being produce each other.
Difficulty and ease bring about each other.
Long and short delimit each other.
High and low rest on each other.
Sound and voice harmonize each other.
Front and back follow each other.
Therefore the sage abides in the condition of wu-wei (unattached action).
And carries out the wordless teaching.
Here, the myriad things are made, yet not separated.
Therefore the sage produces without possessing,
Acts without expectations
And accomplishes without abiding in her accomplishments.
It is precisely because she does not abide in them
That they never leave her.
Translated by Stan Rosenthal
LETTING GO OF COMPARISONS
We cannot know the Tao itself, nor see its qualities direct, but only see by differentiation, that which it manifests.
Thus, that which is seen as beautiful is beautiful compared with that which is seen as lacking beauty; an action considered skilled is so considered in comparisonwith another, which seems unskilled.
That which a person knows he hasis known to him by that which he does not have, and that which he considers difficult seems so because of that which he can do with ease. One thing seems long by comparison with that which is, comparatively, short. One thing is high because another thing is low; only when sound ceases is quietness known, and that which leads is seen to lead only by being followed.
In comparison, the sage, in harmony with the Tao, needs no comparisons, and when he makes them, knowsthat comparisons are judgements, and just as relative to he who makes them, and to the situation, as they are to that on which the judgement has been made.
Through his experience, the sage becomes aware that all things change, and that he who seems to lead, might also, in another situation, follow. So he does nothing; he neither leads nor follows. That which he does is neither big nor small; without intent, it is neither difficult, nor done with ease. His task completed, he then lets go of it; seeking no credit, he cannot be discredited. Thus, his teaching lasts for ever, and he is held in high esteem.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét