Chương 54 - Tu Quan

修 觀

Hán văn:

善 建 者 不 拔. 善 抱 者 不 脫. 子 孫 以 祭 祀 不 輟. 修 之 於 身, 其 德 乃 真. 修 之 於 家, 其 德 乃 餘. 修 之 於 鄉, 其 德 乃 長. 修 之 於 國, 其 德 乃 豐. 修 之於 天 下, 其 德 乃 普. 故, 以 身 觀 身; 以 家 觀 家, 以 鄉 觀 鄉; 以 國 觀 國; 以 天 下 觀 天 下. 吾 何 以 知 天 下 之 然 哉?以 此.

Phiên âm:

1. Thiện kiến giả bất bạt. Thiện bão giả bất thoát. Tử tôn dĩ tế tự bất chuyết.
2. Tu chi ư thân, kỳ đức nãi chân. Tu chi ư gia, kỳ đức nãi dư. Tu chi ư hương, kỳ đức nãi trường. Tu chi ư quốc, kỳ đức nãi phong. Tu chi ư thiên hạ, kỳ đức nãi phổ.
3. Cố, dĩ thân quan thân; dĩ gia quan gia; dĩ hương quan hương; dĩ quốc quan quốc; dĩ thiên hạ quan thiên hạ. Ngô hà dĩ tri thiên hạ chi nhiên tai ? Dĩ thử.

Dịch xuôi:

1. Người khéo trồng (xây dựng) thì không nhổ, nậy lên được. Người khéo ôm, thì không rút ra được. Con cháu tế tự không dứt.
2. Nếu lấy Đạo tu thân, thì đức sẽ thực. Nếu lấy Đạo mà tu sửa gia đình, thì đức sẽ thừa. Nếu lấy Đạo mà tu sửa làng, đức sẽ phong thịnh. Nếu lấy Đạo tu sửa thiên hạ, đức sẽ phổ quát.
3. Cho nên, lấy thân mà xét thân, lấy nhà mà xét nhà, lấy làng mà xét làng, lấy nước mà xét nước, lấy thiên hạ mà xét thiên hạ. Ta làm thế nào mà biết thiên hạ ? Bằng cách trên.

Dịch thơ Nguyễn Văn Thọ


Khéo xây, nậy cũng chẳng lên,
Khéo ôm, giằng giật vẫn nguyên chẳng rời.
Con con cháu cháu bao đời,
Thay nhau tế tự, chẳng ngơi sự tình.

Đạo Trời tu dưỡng nơi mình,
Đức Trời sẽ chứng, tinh thành chẳng sai.
Gia đình tu Đạo hôm mai,
Đức Trời âu sẽ láng lai tràn trề,

Đạo Trời giãi sáng làng quê,
Đức Trời âu cũng thêm bề quang hoa.
Đạo Trời rạng chiếu quốc gia,
Đức Trời lai láng tuôn ra vô ngần.

Đạo Trời soi khắp gian trần,
Đức Trời âu sẽ muôn phần mênh mang.
Cho nên muốn biết tuổi vàng,
Xem người, ta lấy mình làm la kinh.

Xem nhà, ta xét gia đình,
Xem làng, ta lấy quê mình xét xem.
Nước ta, ta sánh nước bên,
Ta đem thiên hạ, đọ xem chuyện đời.

Nhờ so, nhờ sánh không thôi,
Truyện đời ta biết, việc đời ta hay.

Translated by Stan Rosenthal

CULTIVATING INSIGHT

That which is firmly rooted, is not easily torn from the ground; just as that which is firmly grasped, does not slip easily from the hand.
The virtue of the Tao is real, if cultivated in oneself; when loved in the family, it abounds; when throughout the village, it will grow; and in the nation, be abundant. When it is real universally, virtue is in all people.
All things are microcosms of the Tao; the world a microcosmic universe, the nation a microcosm of the world, the village a microcosmic nation; the family a village in microcosmic view, and the body a microcosm of one's own family; from single cell to galaxy.