Chương 63 - Tư Thủy

思 始

Hán văn:

為 無 為, 事 無 事, 味 無 味. 大 小 多 少; 報 怨 以 德. 徒 難 於 其 易. 為 大 於 其 細. 天 下 難 事 必 作 於 易. 天 下 大 事 必 作 於 細. 是 以 聖 人 終 不 為 其 大. 故 能 成 其 大. 夫 輕 諾, 必 寡 信. 多 易 必 多 難, 是 以 聖 人 猶 難 之, 故 終 無 難.

Phiên âm:

1. Vi vô vi, sự vô sự, vị vô vị. Đại tiểu, đa thiểu; báo oán dĩ đức.
2. Đồ nan ư kỳ dị. Vi đại ư kỳ tế. Thiên hạ nan sự tất tác ư dị. Thiên hạ đại sự tất tác ư tế. Thị dĩ thánh nhân chung bất vi kỳ đại. Cố năng thành kỳ đại.
3. Phù khinh nặc, tất quả tín. Đa dị tất đa nan, thị dĩ thánh nhân do nan chi, cố chung vô nan.

Dịch xuôi:

1. Thánh nhân hoạt động lao tác trên bình diện siêu việt. Coi mọi sự đời lớn nhỏ, nhiều ít như nhau, lấy ân báo oán.
2. Làm việc khó từ việc dễ, làm việc lớn từ việc nhỏ. Các việc khó khăn trong thiên hạ, đều do từ việc dễ mà thành. Các việc lớn trong thiên hạ, đều từ việc nhỏ mà nên. Cho nên thánh nhân suốt đời không làm chuyện lớn, mà vẫn nên được chuyện lớn.
3. Những kẻ hứa bừa bãi, sẽ khó giữ được lời. Coi cái gì cũng dễ, sẽ gặp nhiều cái khó. Cho nên thánh nhân xem việc gì cũng là khó, nên cuối cùng không gặp khó.

Dịch thơ Nguyễn Văn Thọ

Thảnh thơi ta sống thảnh thơi,
Đời ta chẳng chút lôi thôi tần phiền.
Đời ta thơm phức hương tiên,
Bao nài lớn nhỏ, sá xem ít nhiều.

Cởi giây thù oán chẳng đeo,
Ta đem đức độ đổi điều gian ngoan.
Khó gì ta cũng cứ làm,
Bắt đầu từ dễ ta sang khó dần.

To gì ta cũng chẳng cần,
Bắt đầu từ nhỏ ta lần sang to.
Đời người vạn sự gay go,
Đều từ dễ dãi lần mò mãi ra.

Những điều cao đại xưa giờ,
Đều từ nhỏ nhặt đem vo cho thành.
Cho nên những bậc tinh anh,
Chẳng cần lớn lối vẫn dành cao sang.

Những ai hứa hẹn muôn ngàn,
Tình suông rồi sẽ bẽ bàng đơn sai.
Những ai khinh thị cuộc đời,
Càng ngờ dễ dãi, càng vời khó khăn.

Cho nên những bậc thánh nhân,
Biết e cái khó, khó khăn chừa người.

Translated by Stan Rosenthal

BEGINNING AND COMPLETING

Act without contriving; work naturally, and taste the tasteless; magnify the small; increase the few, and reward bitterness with care. Seek the simple in the complex, and achieve greatness in small things.
It is the way of nature that even difficult things are done with ease, and great acts made up of smaller deeds. The sage achieves greatness by small deeds multiplied.
Promises easily made are most easily broken, and acting with insufficient care causes subsequent trouble. The sage confronts problems as they arise, so that they do not trouble him.