Chương 64 - Thủ Vi
守 微
Hán văn:
其 安 易 持, 其 未 兆 易 謀. 其 脆 易 泮, 其 微 易 散. 為 之 於 未 有, 治 之 於 未 亂. 合 抱 之 木, 生 於 毫 末; 九 層 之 臺, 起 於 累 土. 千 里 之 行 始 於 足 下. 為 者 敗 之, 執 者 失 之. 是 以 聖 人 無 為 故 無 敗, 無 執 故 無 失. 民 之 從 事, 常 於 幾 成 而 敗 之. 慎 終 如 始 則 無 敗 事. 是 以 聖 人 欲 不 欲; 不 貴 難 得 之 貨; 學 不 學, 復 眾 人 之 所 過. 以 輔 萬 物 之 自 然 而 不 敢 為.
Phiên âm:
1. Kỳ an dị trì, kỳ vị triệu dị mưu. Kỳ thúy dị phán, kỳ vi dị tán. Vi chi ư vị hữu, trị chi ư vị loạn.
2. Hợp bão chi mộc, sinh ư hào mạt; cửu tằng chi đài, khởi ư lũy thổ. Thiên lý chi hành thủy ư túc hạ.
3. Vi giả bại chi, chấp giả thất chi. Thị dĩ thánh nhân vô vi cố vô bại, vô chấp cố vô thất.
4. Dân chi tùng sự, thường ư cơ thành nhi bại chi. Thận chung như thủy tắc vô bại sự.
5. Thị dĩ, thánh nhân dục bất dục; bất quý nan đắc chi hoá; học bất học, phục chúng nhân chi sở quá. Dĩ phụ vạn vật chi tự nhiên nhi bất cảm vi.
Dịch xuôi:
1. Vật yên dễ cầm, vật chưa phát lộ, dễ lo. Vật mềm mỏng dễ phá; vật nhỏ dễ làm tan. Làm khi chưa hình hiện, trị khi chưa loạn.
2. Cây to một ôm sinh tự gốc nhỏ xíu; đài cao chín tầng khởi từ mô đất; cuộc viễn hành nghìn dặm khởi từ dưới chân.
3. Làm thì hỏng, giữ thì mất. Cho nên thánh nhân không làm nên không hỏng, không giữ nên không mất.
4. Người dân làm việc thường thất bại lúc sắp thành công. Cẩn thận lúc cuối như lúc đầu, nên không hỏng việc.
5. Cho nên thánh nhân muốn cái [mà người ta] không muốn; không chuộng những của cải khó tìm; học cái [mà người ta] không học; cải thiện lỗi lầm của chúng dân để giúp vạn vật sống tự nhiên mà không dám lao tác.
Vật yên nên mới dễ dàng cầm,
Vật chưa mầm mộng, rộng tầm tính toan.
Càng mềm, càng dễ cho tan,
Nhỏ nhoi măng sữa dễ làm tiêu ma.
Làm khi chưa mới có là,
Trị khi chưa loạn mới ra vuông tròn.
Cây to cả sải tay ôm,
Thoạt tiên là một mầm non sá nào.
Đài cao cao chín tầng cao,
Cũng từ mặt đất xây cao dần dần.
Con đường nghìn dặm xa xăm,
Bắt đầu cũng ở dưới chân bộ hành.
Càng làm càng lắm tan tành,
Càng ôm càng mất, càng dành càng vương.
Mới hay đường lối thánh nhơn,
Chẳng làm nên chẳng lo lường bại vong.
Thênh thang dạ chẳng đèo bòng,
Khỏi điều mất mát, đỡ công tần phiền.
Thói thường lúc sắp làm nên,
Là khi lỡ vở đảo điên tan tành.
Một lòng sau trước đinh ninh,
Mới không thất bại, mới thành cơ ngơi.
Cho nên hiền thánh trên đời,
Chỉ say đạo cả, chơi vơi ngàn trùng.
Của khan vật hiếm chẳng mong,
Của đời người thế đèo bòng làm chi.
Học là học đạo siêu vi,
Dạy đời lầm lạc hướng đi tuyệt vời.
Giúp ai thanh thả đường đời,
Chứ không chọc nước quấy trời uổng công.
STAYING WITH THE MYSTERY
If problems are accepted, and dealt with before they arise, they might even be prevented before confusion begins, In this way peace may be maintained.
The brittle is easily shattered, and the small is easily scattered. Great trees grow from the smallest shoots; a terraced garden, from a pile of earth, and a journey of a thousand miles begins by taking the initial step.
He who contrives, defeats his purpose; and he who is grasping, loses. The sage does not contrive to win, and therefore is not defeated; he is not grasping, so does not lose.
It is easy to fail when nearing completion, therefore, take care right to the end, not only in the beginning.
The sage seeks freedom from desire, not grasping at ideas. He brings men back when they are lost, and helps them find the Tao.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét