Chương 66 - Hậu Kỷ
後 己
Hán văn:
江 海 所 以 能 為 百 谷 王 者, 以 其 善 下 之, 故 能 為 百 谷 王. 是 以 欲 上 民 必 以 言 下 之. 欲 先 民 必 以 身 后 之. 是 以 聖 人 處 上 而 民 不 重, 處 前 而 民 不 害. 是 以 天 下 樂 推 而 不 厭, 以 其 不 爭.
Phiên âm:
1. Giang hải sở dĩ năng vi bách cốc vương giả, dĩ kỳ thiện hạ chi. Cố năng vi bách cốc vương.
2. Thị dĩ dục thượng dân tất dĩ ngôn hạ chi. Dục tiên dân tất dĩ thân hậu chi. Thị dĩ thánh nhân xử thượng nhi dân bất trọng, xử tiền nhi dân bất hại. Thị dĩ thiên hạ lạc thôi nhi bất yếm, dĩ kỳ bất tranh.
Dịch xuôi:
1. Sông biển sở dĩ làm vua trăm hang suối chính vì khéo ở chỗ thấp, vì thế nên làm vua trăm hang suối.
2. Bởi vậy, muốn ngồi trên dân, ắt phải lấy lời mà hạ mình muốn đứng trước dân, ắt phải để thân mình ra sau. Vậy nên, thánh nhân ở trên dân mà dân không thấy nặng, ở trước dân mà dân không thấy hại. Cho nên thiên hạ thích thôi thúc (cổ võ) mà không chán. Vì không tranh, nên thiên hạ không tranh với mình.
Sông biển kia cớ sao mà trọng,
Nước muôn khe thao túng vì đâu.
Biển sông vì thấp vì sâu,
Cho nên mới được đứng đầu muôn khe.
Muốn cao cả, ngôi che nhân thế,
Phải hạ mình nhỏ nhẹ khiêm cung.
Cầm đầu phải ẩn sau lưng,
Mình sau người trước chứ đừng kiêu căng.
Cho nên những nhân quân thánh đế,
Ở trên dân dân nhẹ như không.
Trước dân dân vẫn nức lòng,
(Kẻ tung người hứng như rồng gặp mây.)
Dạ vốn chẳng toan bày tranh chấp,
Thế cho nên chẳng gặp đấu tranh.
LEADING FROM BEHIND
The sea is the ruler of river and stream, because it rules from well beneath.
The teacher guides his students best, by allowing them to lead.
When the ruler is a sage, the people do not feel oppressed; they support the one who rules them well, and never tire of him.
He who is non-competitiveinvites no competition.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét