Chương 10 - Năng Vi

能 為

Hán văn:

載 營 魄 抱 一 能 無 離 乎? 專 氣 致 柔, 能 如 嬰 兒 乎? 滌 除 玄 覽, 能 無 疵 乎? 愛 民 治 國, 能 無 為 乎? 天 門 開 闔, 能 無 雌 乎? 明 白 四 達, 能 無 知 乎? 生 而 畜 之, 生 而 不 有, 為 而 不 恃, 長 而 不 宰, 是 謂 玄 德.


Phiên âm:

1. Tải doanh phách bão nhất năng vô ly hồ?
2. Chuyên khí trí nhu, năng anh nhi hồ?
3. Dịch trừ huyền lãm, năng vô tì hồ?
4. Ái dân trị quốc năng vô vi hồ?
5. Thiên môn khai hạp, năng vô thư hồ?
6. Minh bạch tứ đạt năng vô tri hồ?
7. Sinh nhi súc chi, sinh nhi bất hữu, vi nhi bất thị, trưởng chi bất tể, thị vị huyền đức.


Dịch xuôi:

Năng vi (Làm được không?)
1. Có thể đem hồn phách ôm ấp lấy Đạo, không lìa xa chăng?
2. Có thể giữ cho nguyên khí không tán loạn, giữ vẹn thiên chân, hoàn toàn theo được đạo Trời, (định luật trời đất) như anh nhi chăng?
3. Có thể tẩy trừ được (trần cấu), giữ được cho gương lòng trong sáng không tì vết chăng?
4. Có thể yêu dân trị nước, mà vẫn vô vi chăng?
5. Cơ trời mở đóng, có thể thuận ứng như con mái chăng?
6. Có thể sáng suốt mà như người vô tri chăng?
7. Sinh dưỡng vạn vật; sống mà vẫn như không có; làm mà không cậy công; khiến cho lớn mà không đòi làm chủ, thế là đức sâu xa vậy.


Dịch thơ Nguyễn Văn Thọ 

Làm sao đem hết xác hồn,
Hòa mình với Đạo chẳng còn lìa xa.
Làm sao giữ vẹn tinh hoa,
Sống đời thanh thản, như là Anh Nhi!

Làm sao rũ sạch hà tì,
Gương lòng vằng vặc, quang huy vẹn tuyền!
Thương dân trị nước cho yên,
Vô vi mà vẫn ấm êm mới là!

Cửa trời mở đóng lại qua,
Thuận theo, chẳng dám phôi pha mệnh trời!
Muốn điều thông suốt khúc nhôi,
Ở sao vẫn tựa như người vô tri!

Những người đức hạnh huyền vi
Dưỡng sinh muôn vật chẳng hề tâng công,
Sống đời vẫn tựa như không,
Cần cù lao tác, chẳng mong đáp đền.

Giúp dân, nhưng chẳng tranh quyền,
Ấy là đức hạnh nhiệm huyền, siêu vi.

Translated by Charles Muller

Pacifying the agitated material soul


Pacifying the agitated material soul and holding to oneness:
Are you able to avoid separation?
Focusing your energy on the release of tension:
Can you be like an infant?
In purifying your insight:
Can you un-obstruct it?
Loving the people and ruling the state:
Can you avoid over-manipulation?
In opening and closing the gate of Heaven:
Can you be the female?
In illuminating the whole universe:
Can you be free of rationality?
Give birth to it and nourish it.
Produce it but don’t possess it.
Act without expectation.
Excel, but don’t take charge.
This is called Mysterious Virtue.


Translated by Stan Rosenthal

CLEANING THE DARK MIRROR

Maintaining unity is virtuous, for the inner world of thought is onewith the external world of action and of things.
The sage avoids their separation, by breathing as the sleeping babe, and thus maintaining harmony.
He cleans the dark mirror of his mind, so that it reflects without intent. He conducts himself without contriving, loving the people, and not interfering.
He cultivates without possessing, thus providing nourishment, he remains receptive to changing needs, and creates without desire.
By leading from behind, attending to that which must be done, he is said to have attained the mystic state.