Chương 31 - Yến Vũ
偃 武
Hán văn:
夫 佳 兵 者, 不 祥 之 器, 物 或 惡 之. 故 有 道 者 不 處. 君 子 居 則 貴 左, 用 兵 則 貴 右. 兵 者, 不 祥 之 器, 非 君 子 之器. 不 得 已 而 用 之. 恬 淡 為 上. 勝 而 不 美. 而 美 之 者, 是 樂 殺 人. 夫 樂 殺 人 者, 則 不 可 以 得 志 於 天 下 矣. 吉 事 尚 左, 凶 事 尚 右. 偏 將 軍 居 左, 上 將 軍 居 右, 言 以 喪 禮 處 之. 殺 人 之 眾, 以 哀 悲 泣 之. 戰 勝 以 喪 禮 處 之.
Phiên âm:
1. Phù giai binh giả bất tường chi khí, vật hoặc ố chi. Cố hữu Đạo giả bất xử.
2. Quân tử cư đắc quí tả, dụng binh tắc quí hữu. Binh giả bất tường chi khí, phi quân tử chi khí. Bất đắc dĩ nhi dụng chi. Điềm đạm vi thượng. Thắng nhi bất mỹ. Nhi mỹ chi giả, thị lạc sát nhân. Phù lạc sát nhân giả, tắc bất khả dĩ đắc chí ư thiên hạ hĩ.
3. Cát sự thượng tả. Hung sự thượng hữu. Thiên tướng quân cư tả. Thượng tướng quân cư hữu. Ngôn dĩ tang lễ xử chi. Sát nhân chi chúng, dĩ ai bi khảo chi. Chiến thắng dĩ tang lễ xử chi.
Dịch xuôi:
1. Binh đao là vật bất tường, ai cũng ghét; cho nên người có Đạo chẳng (thích) dùng.
2. (Khi bình thời) vị quốc quân trọng (ai thì mới đứng về) bên trái; (lúc chiến tranh) (muốn) trọng (võ tướng thì lại mời đứng ở) bên trái. Binh đao là vật bất tường; quân tử chẳng nên dùng nó. Bất đắc dĩ mới phải dùng. Người quân tử ưa sống điềm đạm. Thắng không có mừng. Mừng vì thắng hẳn là tâm địa kẻ thích giết người. Thích giết người không thể cai trị thiên hạ.
3. (Theo nghi lễ) lành ở bên trái, dữ ở bên phải. Phó tướng ở bên trái, thượng tướng ở bên phải. Đó là nghi tiết dùng trong tang lễ. Kẻ giết người, phải khóc lóc xót thương (những người oan khuất). Kẻ chiến thắng phải đứng làm chủ tang.
Binh đao là chuyện bất tường,
Muôn loài khiếp sợ chán chường binh đao.
Người đạo hạnh chẳng vào chốn đó,
Chốn binh đao chẳng có mặt người.
Người quân tử ưa nơi tả dực,
Khách kiếm cung, thích chức hữu biên.
Đao binh họa hại vô biên,
Nên người quân tử chẳng phiền đao binh.
Bất đắc dĩ hạ mình dùng nó,
Nhưng dằn lòng hãy cố tránh voi,
Thắng về đừng lấy làm vui,
Ai vui khi thắng là người sát nhân.
Lấy đổ máu nhân dân làm khoái,
Thâu tóm sao muôn giải giang sơn.
Nếu đem nghi lễ mà bàn,
Hai bên phải trái dữ, lành chia hai.
Bên tả dực là ngài phó tướng,
Còn hữu biên là thượng tướng quân.
Đó là thứ tự qua phân,
Dùng trong tang lễ (xa gần xưa nay).
Người nào đã dúng tay giết lát,
Đã ra tay tàn sát chúng nhân,
Thời nên bi lụy thương tâm,
Một khi chiến thắng, khóc dân vong tàn.
Translated by Charles Muller
Sharp weapons are inauspicious instruments
Sharp weapons are inauspicious instruments.
Everyone hates them.
Therefore the man of the Way is not comfortable with them.
In the domestic affairs of the gentleman
The left is the position of honor.
In military affairs the right is the position of honor.
Since weapons are inauspicious instruments, they are not the instruments of the gentleman
So he uses them without enjoyment
And values plainness.
Victory is never sweet.
Those for whom victory is sweet
Are those who enjoy killing.
If you enjoy killing, you cannot gain the trust of the people.
On auspicious occasions the place of honor is on the left.
On inauspicious occasions the place of honor is on the right.
The lieutenant commander stands on the left.
The commander-in-chief stands on the right.
And they speak, using the funerary rites to bury them.
The common people, from whom all the dead have come
Weep in lamentation.
The victors bury them with funerary rites.
Translated by Stan Rosenthal
MAINTAINING PEACE
Weapons of war are instruments of fear, and are abhorred by those who follow the Tao. The leader who follows the natural waydoes not abide them.
The warrior king leans to his right, from whence there comes his generals' advice, but the peaceful king looks to his left, where sits his counsellor of peace. When he looks to his left, it is a time of peace, and when to the right, a time for sorrow.
Weapons of war are instruments of fear, and are not favoured by the wise, who use them only when there is no choice, for peace and stillness are dear to their hearts, and victory causes them no rejoicing.
To rejoice in victory is to delight in killing; to delight in killing is to have no self-being.
The conduct of war is that of a funeral; when people are killed, it is a time of mourning. This is why even victorious battle should be observed without rejoicing.
Translated by Stan Rosenthal
MAINTAINING PEACE
Weapons of war are instruments of fear, and are abhorred by those who follow the Tao. The leader who follows the natural waydoes not abide them.
The warrior king leans to his right, from whence there comes his generals' advice, but the peaceful king looks to his left, where sits his counsellor of peace. When he looks to his left, it is a time of peace, and when to the right, a time for sorrow.
Weapons of war are instruments of fear, and are not favoured by the wise, who use them only when there is no choice, for peace and stillness are dear to their hearts, and victory causes them no rejoicing.
To rejoice in victory is to delight in killing; to delight in killing is to have no self-being.
The conduct of war is that of a funeral; when people are killed, it is a time of mourning. This is why even victorious battle should be observed without rejoicing.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét