Chương 39 - Pháp Bản
法 本
Hán văn:
昔 之 得 一 者. 天 得 一 以 清. 地 得 一 以 寧. 神 得 一 以 靈. 谷 得 一 以 盈. 萬 物 得 一 以 生. 侯 得 一 以 為 天 下 貞. 其 致 之一 也. 天 無 以 清, 將 恐 裂. 地 無 以 寧, 將 恐 廢. 神 無 以 靈, 將 恐 歇. 谷 無 以 盈, 將 恐 竭. 萬 物 無 以 生, 將 恐 滅. 侯 王 無 貴 高, 將 恐 蹶. 故 貴 以 賤 為 本. 高 以 下 為 基. 是 以 侯 王 自 謂 孤 寡, 不 穀. 此 其 以 賤 為 本 耶? 非 乎? 故 致 數, 譽 無 譽. 不 欲 琭 琭 如 玉, 珞 珞 如 石.
Phiên âm:
1. Tích chi đắc nhất giả. Thiên đắc Nhất dĩ thanh. Địa đắc Nhất dĩ ninh. Thần đắc Nhất dĩ linh. Cốc đắc Nhất dĩ doanh. Vạn vật đắc Nhất dĩ sinh. Hầu vương đắc Nhất dĩ vi thiên hạ trinh. Kỳ trí chi Nhất dã.
2. Thiên vô dĩ thanh, tương khủng liệt. Địa vô dĩ ninh, tương khủng phế. Thần vô dĩ linh, tương khủng hiệt. Cốc vô dĩ doanh tương khủng kiệt. Vạn vật vô dĩ sinh, tương khủng diệt. Hầu vương vô quí cao, tương khủng quyết.
3. Cố quí dĩ tiện vi bản. Cao dĩ hạ vi cơ. Thị dĩ hầu vương tự vị cô quả, bất cốc. Thử kỳ dĩ tiện vi bản da ? Phi hồ ?
4. Cố trí số, dư vô dư. Bất dục lục lục như ngọc, lạc lạc như thạch.
Dịch xuôi:
1. Những vật xưa được Đạo: Trời được Đạo, nên trong. Đất được Đạo, nên yên. Thần được Đạo, nên linh. Hang được Đạo, nên đầy. Vạn vật được Đạo, nên sống. Hầu vương được Đạo, nên trị vì thiên hạ. Đều là do đạt Đạo mà nên.
2. Trời không có Đạo (để) trong, sẽ vỡ. Đất không có Đạo (để) yên sẽ lở. Hang không có Đạo (để) đầy, sẽ cạn. Thần không có Đạo (để) linh, sẽ tán. Vạn vật không có Đạo (để) sống, sẽ tuyệt. Hầu vương không có Đạo (để) được sang cả, sẽ bị diệt vong.
3. Cho nên sang lấy hèn làm gốc. Cao lấy thấp làm nền. Vì thế bậc vương hầu xưng mình là «côi cút» là ít đức, là «vô dụng», thế không phải là lấy hèn làm gốc hay sao ?
4. Phân tách cho cùng, tất cả đều là hư danh (xe không là xe) không muốn coi ai quý như ngọc, hay hèn như đá.
Được Hóa công xưa nay thế cả,
Trời có Ngài nên hóa trong xanh.
Nhờ Ngài nên đất an ninh,
Chư thần nhờ thế uy linh nhiệm mầu.
Có Hóa công, hang sâu hóa đặc,
Nhờ có Ngài muôn vật tốt tươi,
Vương hầu cũng dựa đức người,
Trị vì thiên hạ thảnh thơi an bình.
Trăm điều cũng một mối manh,
Muôn loài cũng một khuôn xanh lo lường.
Trời mất Ngài, tan hoang xơ xác,
Đất không Ngài, bạt lạc nát tan,
Không Ngài, thần cũng lầm than,
Không Ngài, hang thẳm lại hoàn hư vô.
Vật mất Ngài sa cơ hủy diệt,
Nước không Ngài, vua hết quyền uy.
Xưa nay quý tiện tương tùy,
Cao không có thấp lấy chi làm nền.
Nên vua chúa tự khiêm tự hạ,
Tự nhún mình: «Cô quả», «đớn hèn»,
Phải chăng, hèn kém là nền,
Phải chăng tự hạ, mới bền quyền uy.
Cũng lẽ ấy đem suy nhân sự,
Coi mọi người một lứa như nhau.
Ta không phân biệt thấp cao,
Người nào là ngọc, người nào là than.
Oneness
The ancients attained oneness.
Heaven attained oneness and became clear.
Earth attained oneness and became stable.
Spirits attained oneness and became divine.
The valleys attained oneness and became fertile.
Creatures attained oneness and lived and grew.
Kings and nobles attained oneness and became leaders.
What made them so is oneness.
Without clarity, heaven would crack.
Without stability, the earth would quake.
Without divinity, spirits would dissipate.
Without fertility, the valleys would be barren.
Without life and growth, creatures would die off.
Without leadership, kings and nobles would fall.
Therefore humility is the basis for nobility,
and the low is the basis for the high.
Thus kings and nobles call themselves
orphans, lonely, and unworthy.
Do they not depend upon the common people for support?
Dismantle the parts of a chariot, and there is no chariot.
Rather than tinkle like jade, rumble like rocks.
Translated by Stan Rosenthal
SUFFICIENCY AND QUIETNESS
From the principle which is called the Tao, the sky, the earth, and creativity are one, the sky is clear, the earth is firm, and the spirit of the inner world is full.
When the ruler of the land is whole, the nation too is strong, alive and well, and the people have sufficient to meet their earthly needs.
When the daytime sky is dark and overcast like night, the nation and its people will surely suffer much.
The firmness of the dew filled earth gives it its life; the energy of the inner world prevents its becoming drained of strength; its fullness prevents it running dry. The growth of all things prevents their dying.
The work of the leader should ensure the prosperity of the populace. So it is said, "humility is the root of great nobility; the low forms a foundation for the great; and princes consider themselves to be of little worth".
Each depends on humility therefore; it is of no advantage to have too much success, so do not sound loudly like jade bells, nor clatter like stone chimes.
Translated by Stan Rosenthal
SUFFICIENCY AND QUIETNESS
From the principle which is called the Tao, the sky, the earth, and creativity are one, the sky is clear, the earth is firm, and the spirit of the inner world is full.
When the ruler of the land is whole, the nation too is strong, alive and well, and the people have sufficient to meet their earthly needs.
When the daytime sky is dark and overcast like night, the nation and its people will surely suffer much.
The firmness of the dew filled earth gives it its life; the energy of the inner world prevents its becoming drained of strength; its fullness prevents it running dry. The growth of all things prevents their dying.
The work of the leader should ensure the prosperity of the populace. So it is said, "humility is the root of great nobility; the low forms a foundation for the great; and princes consider themselves to be of little worth".
Each depends on humility therefore; it is of no advantage to have too much success, so do not sound loudly like jade bells, nor clatter like stone chimes.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét